De geldigheid van een vennootschap lijkt op het eerste gezicht vanzelfsprekend zodra de oprichtingsakte is verleden en gepubliceerd. Toch kan een vennootschap met nietigheid worden geconfronteerd. Die nietigheid kan voortvloeien uit fouten bij de oprichting. Ook gebeurtenissen tijdens het bestaan van de vennootschap kunnen dit veroorzaken. Voor ondernemers en bestuurders is het dan ook belangrijk om te begrijpen wanneer een vennootschap juridisch in gevaar is. Bovendien moet men weten welke gevolgen dit met zich meebrengt.

Nietigheid van de deelneming versus nietigheid van de vennootschap

In bepaalde gevallen kan de nietigheid van de deelneming aan de vennootschap als gevolg hebben dat de vennootschap nietig verklaard wordt, maar dat is niet altijd het geval. Er is sprake van nietigheid van deelneming als de inbreng van een vennoot nietig verklaard werd. Dit gebeurt wanneer hij door middel van bedrog overgehaald werd om deel te nemen aan de vennootschap. De vennootschap kan nietig verklaard worden bij een vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid. Of door het wegvallen van de vennoot, waardoor er niet meer voldaan is aan het minimumaantal vennoten. Bij een coöperatieve vennootschap moeten er minstens 3 vennoten zijn, en bij zowel de NV als de BV moet dat er maar één zijn.

Wat zijn de nietigheidsgronden?

Hierbij moet er een onderscheid gemaakt worden tussen de vennootschappen met onbeperkte aansprakelijkheid (bijvoorbeeld een maatschap) en beperkte aansprakelijkheid (CV, BV en NV). Bij vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid bestaan er twee materiële nietigheidsgronden. Ten eerste zal de vennootschap met beperkte aansprakelijkheid nietig zijn, indien er te weinig gebonden oprichters overblijven. Daarnaast zal een vennootschap met een verboden activiteit, zoals geld witwassen, ook vatbaar zijn voor nietigheid. Bovendien bestaan er ook twee formele nietigheidsgronden voor dit type vennootschappen. Namelijk een gebrek aan de vorm van de oprichtingsakte en het ontbreken van bepaalde gegevens in dit document.

Zoals reeds vermeld, zal de vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid ook nietig zijn bij het wegvallen van een vennoot. Dit komt door het intuïtu personae karakter van de contracten met de vennoot. Dit wil zeggen dat de contracten aangegaan zijn vanwege de specifieke kenmerken van de vennoot. Vanwege het belang dat wordt gehecht aan de persoonlijke kenmerken van de vennoot zal de vennootschap tot een einde komen.

Procedure en gevolgen

Iedere belanghebbende, zoals een vennoot en zelfs het openbaar ministerie kan de nietigheid van de vennootschap vorderen.[1] Tijdens de procedure blijft de vennootschap juridisch bestaan, totdat de rechter de nietigheid heeft uitgesproken.[2] Zolang de nietigheid nog niet is uitgesproken, is regularisatie ook nog mogelijk.[3] Indien bijvoorbeeld de oprichtingsakte niet in de vereiste vorm opgemaakt werd, kan men dit nog in orde brengen. De vennootschap zal dan verder blijven bestaan.

De gevolgen van de nietigheid bestaan voor de vennootschap vanaf de uitspraak. Voor derden is dit pas bij de publicatie van het vonnis in het Belgisch Staatsblad.[4] Ondanks dat de vennootschap vernietigd wordt, zal dit enkel gevolgen hebben voor de toekomst. De voorheen gestelde handelingen zullen geldig blijven.

Besluit

De nietigheid van een vennootschap vormt een ingrijpende gebeurtenis die wordt uitgesproken wanneer er ernstige materiële of formele gebreken aan het licht komen. Zowel fouten bij de oprichting, als gebeurtenissen tijdens het bestaan kunnen het bestaan van de vennootschap in gevaar brengen. Hoewel regularisatie in bepaalde gevallen mogelijk blijft, leidt een uitgesproken nietigheid uiteindelijk tot het stopzetten van de vennootschap.

[1] Artikel 2:44, lid 1 WVV

[2] Artikel 2:34 WVV

[3] Artikel 2:38 WVV

[4] Artikel 2:47, §1 WVV

Zele,

27 november 2025