Ondernemingen die tijdelijk hun schulden niet op tijd kunnen betalen, maar wel perspectief hebben om opnieuw rendabel te worden, kunnen een beroep doen op de gerechtelijke reorganisatie. Die procedure geeft ademruimte tegenover schuldeisers en biedt verschillende wegen om de onderneming te redden.
Om te vermijden dat uw onderneming zelf in de problemen komt door laattijdige betalingen van klanten, is een tijdige en consequente opvolging van openstaande facturen de eerste stap. Volstaat dat niet, dan biedt de wet de volgende instrumenten.
Drie doelstellingen
Een gerechtelijke reorganisatie kan gericht zijn op:
- een minnelijk akkoord met twee of meer schuldeisers;
- een collectief akkoord over een reorganisatieplan, waarover de schuldeisers stemmen;
- de overdracht onder gerechtelijk gezag van het geheel of een deel van de activa of activiteiten.
Sinds de hervorming van 2023 bestaat er naast de openbare procedure ook een besloten (vertrouwelijke) procedure voor het minnelijk en het collectief akkoord (art. XX.83/22 e.v. WER). Zie daarover onze blog over de besloten reorganisatie.
Opening van de procedure
De schuldenaar dient een verzoekschrift in via het Centraal Register Solvabiliteit (Regsol). De voorwaarde is dat de continuïteit van de onderneming onmiddellijk of op termijn bedreigd is. Bij het verzoekschrift horen onder meer (art. XX.41 WER):
- een uiteenzetting van de gebeurtenissen waaruit die bedreiging blijkt en de gekozen doelstelling;
- de twee recentste jaarrekeningen;
- een boekhoudkundige staat van actief en passief en een resultatenrekening van maximaal drie maanden oud, opgesteld met bijstand van een bedrijfsrevisor of (gecertificeerd of fiscaal) accountant;
- een begroting van inkomsten en uitgaven voor ten minste de duur van de gevraagde opschorting, eveneens met die bijstand opgesteld;
- een lijst van de schuldeisers en een toelichting bij de maatregelen die de onderneming overweegt om haar rendabiliteit en solvabiliteit te herstellen.
Na de neerlegging wordt een gedelegeerd rechter aangeduid, die de procedure opvolgt en verslag uitbrengt aan de rechtbank.
Bescherming tegen schuldeisers: de opschorting
Vanaf de neerlegging van het verzoekschrift en tijdens de opschorting kunnen schuldeisers in principe geen beslag meer leggen of uitvoeren op de goederen van de onderneming, en kan zij niet failliet worden verklaard. De opschorting bedraagt in eerste instantie maximaal vier maanden vanaf het vonnis dat ze toestaat (art. XX.46, § 2 WER). Ze kan worden verlengd, maar de totale duur bedraagt niet meer dan twaalf maanden vanaf het vonnis dat de opschorting toestaat (art. XX.59 WER).
Het verloop
Bij een minnelijk akkoord eindigt de procedure met de homologatie van het akkoord door de rechtbank.
Bij een collectief akkoord stelt de onderneming een reorganisatieplan op, met de maatregelen om de continuïteit te herstellen en een regeling om de schuldeisers geheel of gedeeltelijk te betalen. Sinds 2023 wordt bij grotere ondernemingen in klassen van schuldeisers gestemd, met de mogelijkheid van een homologatie ook als niet alle klassen instemmen (de zogenaamde cross-class cram-down). Voor kmo’s blijft de klassieke stemming de regel, tenzij de onderneming voor het klassensysteem kiest. Het plan wordt bindend na homologatie door de rechtbank. Zo kunnen achterstallige schulden over enkele jaren worden gespreid en kan een deel ervan worden kwijtgescholden. Lees ook onze blog over het collectief akkoord bij een kmo.
Bij een overdracht onder gerechtelijk gezag is het doel de onderneming als going concern over te dragen. Een overdracht kan ook vertrouwelijk worden voorbereid via de besloten procedure (pre-pack). Zie onze blog over de besloten procedure en de pre-pack.
Waar nodig kan de rechtbank ook een herstructureringsdeskundige aanstellen om de onderneming te begeleiden.
Bijstand
Bijstand van een bedrijfsrevisor of accountant is verplicht voor de boekhoudkundige stukken. Bijstand van een advocaat is niet verplicht, maar wel sterk aangeraden: het zou zonde zijn een redbare onderneming te verliezen door een fout in de procedure. Wacht bovendien niet te lang. Wie de staat van faillissement bereikt, moet binnen een maand aangifte doen (art. XX.102 WER).
18 maart 2020
Frederic Leleux
Advocaat – master in het ondernemingsrecht – curator