Arbeidsrecht

Ontslag te verantwoorden wijziging in arbeidsrecht

Ontslag te verantwoorden

Sinds de invoering van het eenheidsstatuut in 2014 gelden voor arbeiders en bedienden dezelfde regels bij ontslag. Eén van de belangrijkste wijzigingen: elke werknemer die ontslagen wordt, heeft het recht om de concrete redenen van zijn ontslag te kennen. Die regels staan in cao nr. 109 en zijn sinds 1 april 2014 van toepassing.

Recht op motivering

De werkgever kan de redenen spontaan schriftelijk meedelen bij het ontslag. Doet hij dat niet, dan kan de werknemer erom vragen:

  • de werknemer vraagt de redenen per aangetekende brief, binnen twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst, of bij een opzeggingstermijn binnen zes maanden na de kennisgeving van de opzegging (maar uiterlijk twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst);
  • de werkgever antwoordt per aangetekende brief binnen twee maanden na ontvangst van die vraag.

Antwoordt de werkgever niet (correct), dan is hij een forfaitaire boete van twee weken loon verschuldigd. Die boete komt bovenop een eventuele vergoeding voor kennelijk onredelijk ontslag.

Kennelijk onredelijk ontslag

Een ontslag is kennelijk onredelijk als het gebaseerd is op redenen die geen verband houden met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer of met de noodwendigheden van de werking van de onderneming, en waartoe een normale en redelijke werkgever nooit zou hebben besloten. De werknemer heeft dan recht op een vergoeding van 3 tot 17 weken loon, afhankelijk van de mate van onredelijkheid. Die vergoeding is niet cumuleerbaar met andere bijzondere ontslagvergoedingen.

Wie moet wat bewijzen?

  • Heeft de werkgever de redenen correct meegedeeld, dan moet de partij die iets beweert dat bewijzen: in de praktijk zal de werkgever de redenen moeten staven en de werknemer de kennelijke onredelijkheid.
  • Heeft de werkgever de redenen niet meegedeeld, hoewel de werknemer erom vroeg, dan moet de werkgever bewijzen dat het ontslag niet kennelijk onredelijk is.
  • Heeft de werknemer niet om de redenen gevraagd, dan moet hij zelf bewijzen dat het ontslag kennelijk onredelijk is.

Uitzonderingen

Cao nr. 109 geldt niet in alle gevallen. Ze is onder meer niet van toepassing tijdens de eerste zes maanden van de tewerkstelling, op uitzendkrachten en studenten, bij ontslag om dringende reden (waarvoor de motivering al uit de wet volgt), en op werknemers met een bijzondere ontslagbescherming (zoals vakbondsafgevaardigden of werknemers die een klacht wegens pesterijen indienden), voor wie eigen regels gelden. Over de uitsluiting tijdens de eerste zes maanden is de rechtspraak verdeeld: sommige rechters passen toch een bescherming toe.

Nieuw sinds 1 juni 2026

Voor arbeidsovereenkomsten die starten vanaf 1 juni 2026 gelden twee belangrijke wijzigingen:

  • tijdens de eerste zes maanden bedraagt de opzeggingstermijn één week, ongeacht wie opzegt;
  • bij ontslag door de werkgever is de opzeggingstermijn (of de opzeggingsvergoeding) beperkt tot maximaal 52 weken.

Voor lopende arbeidsovereenkomsten blijven de vroegere termijnen gelden.

Tips voor werkgevers

  • Documenteer functioneringsproblemen en economische redenen tijdig, bijvoorbeeld met evaluatiegesprekken en verslagen.
  • Overweeg de redenen spontaan schriftelijk mee te delen bij het ontslag.
  • Respecteer de termijnen als een werknemer om de motivering vraagt.

Zie ook onze blog over ontslag om dringende reden. Wenst u advies bij een ontslag? Neem contact op met ons kantoor.

Ontslag te verantwoorden

Frederic Leleux
Advocaat – master in het ondernemingsrecht

Algemene voorwaarden op uw offerte of factuur: wie wint de ‘Battle of the Forms’?

U stuurt uw offerte met daarin uw algemene voorwaarden. Uw klant gaat akkoord, maar bevestigt met een bestelbon waarop zijn eigen voorwaarden staan. Zolang alles vlot loopt, merkt niemand het verschil. Bij een discussie over een laattijdige levering of een...

Flex Noon Sessions Najaar 2026

PROGRAMMA NAJAAR 2026   Donderdag 24 september 2026 Praktische tips bij de verkoop van uw bedrijf – deel 2 Spreker: Mr. Alexander Wynter Na de voorbereiding van uw onderneming bekijken we nu de verkooptransactie zelf.Welke juridische documenten komen op tafel...

Boek 7 BW is een feit: wat de hervorming van het contractenrecht betekent voor ondernemingen (in werking op 1 september 2027)

Op 16 juli 2026 heeft de Kamer van volksvertegenwoordigers eenparig het wetsvoorstel goedgekeurd tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek. Met de invoering van Boek 7 BW wordt na jaren voorbereiding een volgende, cruciale steen op...