Veel ondernemers werken met vaste onderaannemers in plaats van met eigen personeel. Zolang alles loopt, staat niemand stil bij de vraag hoe die samenwerking eindigt. Valt de samenwerking plots weg, dan kan dat voor een onderaannemer die grotendeels voor u werkt zware financiële gevolgen hebben. Wie de stekker uittrekt zonder de regels te kennen, riskeert een schadevergoeding.
Eenmalige opdracht of duurzame samenwerking?
Juridisch voert een onderaannemer een prestatie uit voor zijn opdrachtgever: bouwwerken, de opmaak van een website, een transport. Gaat het om een eenmalige opdracht, dan eindigt het contract zodra het werk correct is uitgevoerd en betaald.
Wordt dezelfde onderaannemer echter regelmatig ingeschakeld, dan kan er een raamovereenkomst bestaan, ook zonder geschreven contract. Die samenwerking eindigt niet vanzelf. De vraag is dan hoe en onder welke voorwaarden u ze kan beëindigen.
Een lopende opdracht stopzetten
Wil u een opdracht stopzetten die al in uitvoering is, dan laat de wet dat toe. U moet de onderaannemer dan wel volledig schadeloos stellen: zijn gemaakte kosten, het geleverde werk en de winst die hij op de opdracht zou hebben gemaakt. Voor aannemingscontracten gesloten vóór 1 september 2027 volgt dat uit artikel 1794 van het oud Burgerlijk Wetboek.
Een samenwerking van onbepaalde duur opzeggen
Is er niets afgesproken over de duur, dan geldt de samenwerking in principe voor onbepaalde duur. Elke partij kan ze dan opzeggen, maar moet daarbij een redelijke opzeggingstermijn respecteren. Wat redelijk is, hangt af van de omstandigheden: hoe lang de samenwerking al loopt, welk deel van de omzet van de onderaannemer ervan afhangt en of hij specifiek voor u heeft geïnvesteerd of personeel heeft aangeworven. Wie abrupt of willekeurig beëindigt, riskeert een schadevergoeding.
Belangrijk: een opzegging is definitief zodra ze de andere partij bereikt heeft. Na een onmiddellijke beëindiging alsnog een opzeggingstermijn aanbieden, maakt de eerste fout niet ongedaan. Zorg ook dat u de opzegging kan bewijzen, bijvoorbeeld met een aangetekende brief of een e-mail met ontvangstbevestiging.
Contract en algemene voorwaarden
Het blijft de beste bescherming om de samenwerking schriftelijk vast te leggen: duur, opzeggingstermijn, betalingstermijnen en eventueel een verbod om elkaars klanten rechtstreeks te benaderen.
Zijn er geen afspraken, dan kunnen de algemene voorwaarden van de onderaannemer een rol spelen. Wie een factuur met algemene voorwaarden zonder protest betaalt, kan geacht worden ze te aanvaarden, zeker in een vaste handelsrelatie. Gebruiken beide partijen eigen voorwaarden, lees dan onze blog over de Battle of the Forms.
Ook contractuele afspraken hebben grenzen. Tussen ondernemingen zijn kennelijk onevenwichtige bedingen verboden, en een partij mag een economische afhankelijkheidspositie van de andere niet misbruiken. Een beding dat u toelaat een jarenlange samenwerking zonder enige termijn te beëindigen, is dus niet zonder risico.
Vanaf 1 september 2027: Boek 7 BW
Het nieuwe Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek brengt aanneming onder een gemeenschappelijke regeling voor dienstencontracten. Het treedt in werking op 1 september 2027 en geldt in principe enkel voor contracten die vanaf dan worden gesloten. Wie nu modelcontracten of algemene voorwaarden opstelt die ook na die datum gebruikt worden, laat ze best tijdig nakijken. Zie ook onze blog Boek 7 BW is een feit.
Tips
- Leg duur, opzeggingstermijn en betalingsvoorwaarden vast bij de start van de samenwerking.
- Beslis eerst of u een lopende opdracht stopzet of de hele samenwerking beëindigt: de gevolgen verschillen.
- Bereken vooraf welke opzeggingstermijn of vergoeding redelijk is.
- Bouwsector: let ook op het verbod op financiële onderaanneming.
Twijfelt u of en hoe u een samenwerking kan beëindigen? Neem contact op met ons kantoor vóór u de beslissing meedeelt.
Frederic Leleux
Advocaat – master in het ondernemingsrecht – curator