Wanneer de controle over een vennootschap verandert, blijft een overeenkomst juridisch vaak bestaan. De werkelijkheid achter het contract kan echter ingrijpend wijzigen. Change of control-clausules proberen precies die situatie te ondervangen. In deze tekst wordt ingegaan op de reden waarom dergelijke clausules worden opgenomen. Ook wordt besproken wanneer een controlewijziging zich voordoet en welke contractuele gevolgen daaraan kunnen worden gekoppeld.
Waarom zou men een dergelijke clausule opnemen?
Change of control-clausules worden regelmatig gebruikt in overeenkomsten, zoals een aandeelhoudersovereenkomst, joint venture contracten en consultancyovereenkomsten. Deze clausules worden opgenomen, omdat men een bijzondere waarde hecht aan de persoon van de bestuurder of aandeelhouder en zijn- of haar persoonsgebonden kenmerken. Wanneer deze persoon wordt vervangen, wil men het contract niet meer voortzetten met de nieuwe bestuurder. Op deze manier voorkomt men het risico dat men het contract moet voortzetten met een bestuurder die niet bekwaam is of die men niet vertrouwt.
Wanneer is er sprake van een wijziging van de controle?
In de wet wordt controle beschreven als de bevoegdheid om een beslissende invloed uit te oefenen op de aanstelling van de meerderheid van de bestuurders of zaakvoerders of op de oriëntatie van het beleid.[1] Meer specifiek wordt controle onweerlegbaar vermoed wanneer men de meerderheid van de stemrechten bezit. Controle wordt ook onweerlegbaar vermoed wanneer men het recht heeft om de meerderheid van de bestuurders of zaakvoerders te benoemen of te ontslaan.
Indien de onderneming werkt met een holdingstructuur is het aangeraden om, naast de rechtstreekse verandering in controle, ook de indirecte controlewijzigingen toe te voegen aan de clausule. Zo kan men bovendien omzeiling van de activering van change of control-clausules via hogere holdingniveaus vermijden.
Kennisgeving bij controlewijziging
Wanneer er sprake is van een controlewijziging zal de partij, waarbij de wijziging in controle plaatsvindt, de begunstigde van de clausule hierover moeten informeren. Men kan contractueel afspraken maken hieromtrent. De begunstigde moet binnen een afgesproken termijn hiervan op de hoogte gesteld worden. Dit moet ook op een bepaalde afgesproken manier gebeuren, namelijk bijvoorbeeld via een schriftelijke kennisgeving. Indien deze afspraken niet nageleefd worden, en de begunstigde bijvoorbeeld te laat wordt geïnformeerd, kan dat leiden tot wanprestatie.
De gevolgen van een controlewijzigingsbeding
Men kan zelf contractueel afspreken wat de gevolgen zijn bij een controlewijziging. Toch moeten deze gevolgen duidelijk, proportioneel en rechtsgeldig zijn.
Ten eerste kan men de automatische beëindiging bedingen bij een controlewijziging. Men kan ook afspreken dat de begunstigde van de controlewijziging het recht zal hebben om de overeenkomst te wijzigen. De begunstigde kan dan zelf beslissen of hij of zij het contract wil beëindigen in tegenstelling tot de automatische beëindiging. Als het gaat om een kredietcontract dan is het mogelijk om af te spreken dat bij een controlewijziging de lening onmiddellijk opeisbaar is. In aanvulling hierop kan men overeenkomen dat, ingeval de controle wijzigt, de partijen het contract zullen heronderhandelen.
Conclusie
Samenvattend bieden change of control-clausules contractspartijen de mogelijkheid om zich te beschermen tegen het risico dat zij een overeenkomst moeten voortzetten met een nieuwe, mogelijk ongewenste controlehouder. Door duidelijk te definiëren wat onder controlewijziging wordt verstaan en door passende gevolgen vast te leggen, kunnen partijen rechtszekerheid creëren en aan risicobeheer doen. Vooral in complexe structuren, zoals holdings, is een zorgvuldige formulering essentieel. Op die manier draagt de clausule bij aan een stabiele en betrouwbare contractuele relatie. Het spreekt voor zich dat het van cruciaal belang is alle contracten te controleren op deze clausule indien men een aan -of verkoop van een onderneming op aandelen overweegt.
[1] Art 1:14 WVV
Zele, 6 februari 2026