Vennootschapsrecht

Conflict tussen aandeelhouders: welke uitwegen zijn er?

Aandeelhouders en Vennoten

Samen ondernemen biedt veel voordelen, maar het kan ook mislopen. Wat als aandeelhouders het fundamenteel oneens worden en elk overleg vastloopt? Het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) biedt verschillende uitwegen. Welke het best past, hangt af van de situatie en van wat u vooraf hebt afgesproken.

Meerderheid beslist, maar dat lost niet alles op

In een vennootschap beslist in principe de meerderheid. Zij benoemt en ontslaat de bestuurders en bepaalt zo de koers. Een minderheidsaandeelhouder die het daarmee oneens is, staat met zijn stemmen alleen zwak. Neemt de meerderheid een beslissing die echt niet door de beugel kan, dan kan hij die onder voorwaarden laten vernietigen of een bestuurder aansprakelijk stellen. Het onderliggende conflict is daarmee niet opgelost. Bij een verdeling van 50/50 dreigt bovendien een patstelling waarin niets meer beslist raakt. Zie ook onze blog Een minderheidsaandeelhouder is niet machteloos.

Tijdelijke oplossingen

Een beslissende stem of een derde die de knoop doorhakt, kan een patstelling doorbreken, maar enkel als dat vooraf in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst is voorzien. In ernstige gevallen kan de rechter ook een voorlopig bewindvoerder aanstellen. Dat blijft een noodoplossing.

Uitsluiting en uittreding: de geschillenregeling

Kunnen de partijen echt niet meer samen, dan blijft er meestal maar één definitieve oplossing: een van beide kampen stapt uit. Lukt een minnelijke overname niet, dan biedt de geschillenregeling van het WVV (art. 2:60 tot 2:69 WVV) een uitweg voor de BV en de NV.

  • Uitsluiting: aandeelhouders met samen minstens 30% van de stemrechten (of, in de BV, 30% van de winstrechten) kunnen vragen dat een andere aandeelhouder om gegronde redenen verplicht wordt zijn aandelen aan hen over te dragen.
  • Uittreding: elke aandeelhouder kan om gegronde redenen vragen dat de aandeelhouders die het probleem veroorzaken, zijn aandelen overnemen.

De zaak wordt behandeld door de voorzitter van de ondernemingsrechtbank, die zetelt zoals in kort geding. Hij kan voortaan ook samenhangende kwesties in één procedure regelen: de terugbetaling van een rekening-courant of lening, de vrijgave van persoonlijke borgstellingen of andere zekerheden, en niet-concurrentiebedingen. Hij kan de overdracht onmiddellijk bevelen tegen een provisionele prijs en de koper verplichten zekerheid te stellen voor de rest van de prijs.

Welke prijs?

De rechter bepaalt de waarde van de aandelen in principe op het moment dat hij de overdracht beveelt. Leidt dat tot een kennelijk onredelijk resultaat, bijvoorbeeld omdat het conflict zelf de waarde heeft gedrukt, dan kan hij de prijs billijk verhogen of verlagen. Een waarderingsformule in de statuten of een aandeelhoudersovereenkomst die specifiek voor deze situatie is geschreven, bindt de rechter, tenzij ze tot een kennelijk onredelijke prijs leidt. De uitkomst blijft dus moeilijk voorspelbaar, wat een goede waarderingsclausule des te waardevoller maakt.

Andere uitwegen

In de BV kunnen de statuten bovendien voorzien in uittreding of uitsluiting ten laste van het vennootschapsvermogen. De prijs is dan meestal lager, want het scheidingsaandeel stemt bij gebrek aan andere afspraak overeen met de netto-actiefwaarde. In de CV gelden eigen regels voor uittreding en uitsluiting.

Is geen enkele andere oplossing mogelijk, dan blijft de ultieme remedie: de rechter vragen de vennootschap om wettige redenen te ontbinden. Er wordt dan een vereffenaar aangesteld die de activa verkoopt, de schulden betaalt en het saldo onder de aandeelhouders verdeelt.

Voorkomen is beter

Zoals bij een echtscheiding geldt: regel het scenario bij de start, niet wanneer het conflict al is geëscaleerd. Denk aan een doorhakmechanisme bij patstellingen, voorkooprechten, een uitstapregeling en een duidelijke waarderingsformule in de statuten of in een aandeelhoudersovereenkomst. Is het conflict er al, dan helpt een tijdige juridische inschatting om te kiezen tussen onderhandelen, bemiddelen of procederen.

Neem contact op met ons kantoor voor advies over uw situatie.

Aandeelhouders als het niet meer botert in het bedrijf...Als het niet meer botert in het bedrijf...

Frederic Leleux

Advocaat – master in het ondernemingsrecht – curator

Algemene voorwaarden op uw offerte of factuur: wie wint de ‘Battle of the Forms’?

U stuurt uw offerte met daarin uw algemene voorwaarden. Uw klant gaat akkoord, maar bevestigt met een bestelbon waarop zijn eigen voorwaarden staan. Zolang alles vlot loopt, merkt niemand het verschil. Bij een discussie over een laattijdige levering of een...

Flex Noon Sessions Najaar 2026

PROGRAMMA NAJAAR 2026   Donderdag 24 september 2026 Praktische tips bij de verkoop van uw bedrijf – deel 2 Spreker: Mr. Alexander Wynter Na de voorbereiding van uw onderneming bekijken we nu de verkooptransactie zelf.Welke juridische documenten komen op tafel...

Boek 7 BW is een feit: wat de hervorming van het contractenrecht betekent voor ondernemingen (in werking op 1 september 2027)

Op 16 juli 2026 heeft de Kamer van volksvertegenwoordigers eenparig het wetsvoorstel goedgekeurd tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek. Met de invoering van Boek 7 BW wordt na jaren voorbereiding een volgende, cruciale steen op...